
Verklaring van Rechtswege
Officiële bron gecontroleerd op 26 oktober 2026
Foto: René Bongard, CC BY-SA 3.0
Voor wie geldt dit?
- Volwassen Nederlanders en hun familieleden (zolang zij de Nederlandse nationaliteit hebben)
- Amerikanen (gelijkgesteld aan Nederlanders sinds de uitspraak van het Gemeenschappelijk Hof van 15-12-2014, Nederlands-Amerikaans Vriendschapsverdrag)
- In Curaçao toegelaten beroepsconsuls en consulair personeel (art. 3, onderdeel c LTU) en hier gestationeerde militairen (onderdeel d); hun gezinsleden vragen aan onder onderdeel g
- Wie met een aanstellingsbesluit voor de overheid van Curaçao werkt, zolang de aanstelling duurt, en personeel dat door de overheid van een ander land is uitgezonden, zolang het in overheidsdienst is (art. 3, onderdeel a LTU; beleid van 2016, paragraaf 2.2.1)
- Personen die in dienst zijn (of waren voor 10-10-2010) van de overheid van Curaçao of de voormalige Nederlandse Antillen en daarvoor pensioen ontvangen, en de weduwen van die personen die niet zijn hertrouwd
- Echtgeno(o)t(e) en minderjarige, niet wettelijk gescheiden kinderen van personen in de categorieën overheid/pensioen/consulair/militair
- In Curaçao geboren personen, mits zij 16 jaar zijn geworden en sinds hun geboorte ononderbroken tot Curaçao zijn toegelaten
- Meerderjarige Nederlandse staatsburgers (niet gedekt door bovenstaande categorieën) die kunnen aantonen: verklaring van goed gedrag over de laatste 5 jaar (afgegeven binnen 2 maanden voor aankomst in Curaçao) en voldoende huisvesting + bestaansmiddelen
- Amerikanen: bij wet toegelaten sinds een uitspraak van het Gemeenschappelijk Hof van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Bonaire/Sint Eustatius/Saba van 15-12-2014
Kosten
- Eerste aanvraag: XCG 615 ≈ US$ 344
- Overige kosten: Betaling bij Maduro & Curiel's Bank (MCB) of Banco di Caribe.
Bedragen in dollars zijn bij benadering, tegen de vaste koers van US$ 1 = XCG 1,79. Je betaalt in XCG.
Bereken je totaal (eenmalige betaling, zonder waarborgsom): open de kostencalculator →
Beslistermijn
4 maanden. Anders dan bij de vergunningen vraagt de officiële pagina niet om de beslissing buiten Curaçao af te wachten.
Vereisten
Ben je je papieren aan het verzamelen? Vink ze af in je lijst, haal weg wat niet voor jou geldt en print hem: mijn documentenlijst openen →
- Betalingsbewijs van tarieven en heffingen
- Kopie van je geldige paspoort (van alle paspoorten bij meerdere nationaliteiten) en de documenten voor het doel van je verblijf (werk, studie, stage, rentenier, gepensioneerde of gezin), die elke pagina van de Toelatingsorganisatie opsomt
- Meerderjarige Nederlander of Amerikaan (onderdeel f): verklaring van goed gedrag over de laatste 5 jaar, afgegeven binnen 2 maanden vóór aankomst op Curaçao, en bewijs van huisvesting en voldoende middelen. Het beleid van 2016 vraagt die uit alle landen waar je de afgelopen 5 jaar hebt verbleven; de pagina's per doel vragen er een van niet ouder dan 3 maanden (die van de route vergunning: die van je laatste woonplaats): heb je in meer dan één land gewoond, neem dan die van elk land mee of vraag het na bij de Toelatingsorganisatie
- Minderjarige Nederlander (onderdeel h): bewijs dat de ouder die het ouderlijk gezag uitoefent aan de voorwaarden van onderdeel f voldoet
Stappen om aan te vragen
- Bepaal in welke categorie je valt (speciaal/diplomatiek-militair, Nederlander, of Amerikaan via het DAFT-verdrag).
Hoe je dit voor elkaar krijgt
Bekijk het gedeelte 'Voor wie geldt dit?' van deze pagina: ben je consul of consulair personeel, dan geldt onderdeel c van art. 3 LTU, ben je militair onderdeel d, en je gezin vraagt aan onder onderdeel g; ben je volwassen Nederlander, dan geldt de algemene route (met de vrije 6 maanden voordat een procedure nodig is, zie notities); ben je Amerikaan, dan geldt het DAFT-verdrag (2014). Twijfel je welke op jou van toepassing is, schrijf dan naar info@immigrationcur.org voordat je aanvraagt.
- Scan alle vereisten in PDF.
Hoe je dit voor elkaar krijgt
Hoe je je documenten correct scant
De scan (of foto) van elk document moet aan al deze criteria voldoen, anders kan het systeem je aanvraag afwijzen: (1) het moet een gescande versie van een origineel document zijn, geen kopie van een kopie; (2) zo recht mogelijk gescand, zonder schuine stand; (3) geen nietjes, paperclips of vingers zichtbaar in de afbeelding; (4) niet bewerkt of geretoucheerd; (5) vermijd vouwen en kreukels; (6) alle gegevens moeten scherp, leesbaar en niet wazig zijn; (7) geen doorgehaalde, bedekte of overgeschreven gegevens; (8) voor identiteitsdocumenten: de afbeelding moet het volledige document in kleur tonen (paspoort: boven- en onderpagina; cédula: voor- en achterkant); (9) laat ongeveer 2 cm marge rond de afbeelding; (10) het document mag geen doorschijnende/transparante achtergrond hebben.
- Gebruik een echte scanner als je die hebt (kantoor, bibliotheek, copyshop) — geeft betere resultaten dan een telefoonfoto.
- Gebruik je een telefoon, doe dit dan bij goed daglicht, zonder directe flits, document op een vlak en donker oppervlak zodat de randen goed zichtbaar zijn.
- Bewaar elk document als PDF (geen losse JPG) als de procedure dit uitdrukkelijk in PDF-formaat vraagt.
- Dien de aanvraag online in.
Hoe je dit voor elkaar krijgt
Hoe je je aanvraag online indient
Eerst het portaal van de Toelatingsorganisatie, permit.immigrationcur.org: daar vraag je de verklaring van rechtswege en de verklaring Niet van Toepassing aan (sinds 1 september 2016 alleen nog elektronisch, niet aan de balie), de verlenging van het toeristisch verblijf en een beperkt aantal verblijfsvergunningen, en ook personen met de Amerikaanse nationaliteit moeten het gebruiken. Iedereen maakt een eigen account aan, dat ook voor de echtgeno(o)t(e) en de kinderen dient. Staat je procedure niet in het portaal, scan dan het formulier en de andere documenten als pdf en stuur ze per e-mail naar intake@immigrationcur.org (bezwaarschriften gaan naar info@immigrationcur.org; controleer op de pagina van je procedure wat voor jou geldt). Voeg alle documenten toe, gescand volgens de officiële criteria, plus het betalingsbewijs. Dient een gemachtigde de aanvraag in (niet jijzelf), dan moet ook een ondertekende machtiging en een kopie van diens identiteitsbewijs worden toegevoegd. Je ontvangt per e-mail een ontvangstbevestiging (die van het portaal komt van no-reply@immigrationcur.org; zie je hem niet, kijk dan in je spam): bewaar die als bewijs. Rib'e Lugá liep apart, met een eigen aanvraag in hetzelfde portaal, tot de registratie op 31 oktober 2026 sloot.
- Stuur je hem per e-mail, schrijf dan een duidelijk onderwerp (bv. 'Aanvraag VTTV - [jouw volledige naam]') zodat hij sneller wordt verwerkt.
- Voeg bestanden toe met beschrijvende namen (bv. 'paspoort.pdf', 'geboorteakte.pdf') in plaats van generieke namen zoals 'scan001.pdf'.
- Bewaar een kopie van alles wat je verstuurt — je hebt dit nodig als je later bezwaar moet maken tegen een negatieve beslissing.
- Wacht op de beslissing (4 maanden).
Hoe je dit voor elkaar krijgt
Wat te doen terwijl je de beslissing afwacht
Voor deze procedure hoef je de beslissing niet buiten Curaçao af te wachten. Volgens de officiële pagina heeft de Toelatingsorganisatie 4 maanden vanaf het moment dat je de aanvraag indient, en wordt de beslissing per e-mail verstuurd naar het adres dat je hebt opgegeven: controleer ook je spammap. Je kunt op elk moment de status van je procedure raadplegen (zie de pagina 'Status van je aanvraag').
- Wijzig je je e-mailadres terwijl je wacht, meld het dan aan info@immigrationcur.org: de beslissing gaat naar het adres dat je hebt opgegeven.
- Bij een positieve beslissing, maak een afspraak om de vergunning op te halen. Bij een negatieve beslissing, 6 weken om bezwaar te maken.
Hoe je dit voor elkaar krijgt
Toelatingsorganisatie Curaçao
Prinsenstraat 90, Punda, Willemstad, Curaçao — Google Maps
Maandag t/m donderdag 08:00–15:00, vrijdag 08:00–12:00
Sinds maandag 24 november 2025 zit het kantoor weer in het gerenoveerde pand aan de Prinsenstraat 90 in Punda: daar zijn de informatiebalie en de uitgifte van verblijfstitels (stempel in het paspoort). De tijdelijke locatie aan Saliña 127 (Eurobuilding), in gebruik sinds september 2024, is niet langer het adres van de Toelatingsorganisatie. Het telefoonnummer is 733-2000; de oude nummers 733-2080, 733-2081 en 733-2083 zijn buiten gebruik. Afspraken voor het ophalen van de stempel, het bewijs van terugkeer, restitutie en definitief vertrek maak je via www.immigrationcur.org. Vragen kun je mailen naar info@immigrationcur.org of stellen via Facebook/Instagram 'Admission Office Curaçao'.
Hoe je bezwaar maakt tegen een negatieve beslissing
Je hebt 6 weken om je bezwaarschrift in te dienen, per e-mail naar info@immigrationcur.org. De termijn begint op de dag na de datum waarop de Toelatingsorganisatie je de beslissing heeft verzonden, niet op de dag dat je hem ontvangt of leest (LAR, art. 56; officiële pagina Bezwaar en beroep): komt de brief laat aan of belandt hij in je spammap, dan loopt de termijn al. Je bezwaarschrift moet bevatten: je volledige naam en adres, een duidelijke omschrijving van welke beslissing je aanvecht, waarom je het er niet mee eens bent, welke uitkomst je wilt, je handtekening, en een adres in Curaçao als je buiten het land woont. Voeg een kopie van de beslissing en eventueel nieuw bewijs toe. Wordt je bezwaar afgewezen (of sla je deze stap liever over), dan kun je rechtstreeks in beroep gaan bij het Gerecht in Eerste Aanleg van Curaçao — zie de pagina 'Bezwaar en Beroep' voor het volledige detail, inclusief de juridische strategie om een 'voorlopige voorziening' te vragen als je niet buiten het land wilt wachten.
- Laat de 6 weken niet verstrijken — na die termijn verlies je het recht om via deze weg bezwaar te maken.
- Is je bezwaar gericht tegen de afwijzing van een verlenging, dan moet je in beginsel toch buiten het land wachten, net als bij een eerste aanvraag — tenzij je de rechter expliciet om een voorlopige voorziening vraagt.
Downloadbare formulieren
- Betalingsopdracht DOCX · 95 KB · in het Spaans · Officiële Nederlandse versie DOCX · 559 KB
Hoe vul je dit formulier in
Betalingsopdracht / Orden de pago / Payment order: de Toelatingsorganisatie publiceert dezelfde betalingsopdracht in het Spaans, Engels en Nederlands, met de rekeningen bij Maduro & Curiel's Bank en Banco di Caribe, rijen van 1, 2 en 3 jaar en een eigen rij voor de investeerder (XCG 1.865 / 3.095 / 6.170).
Formulier 910. Dit is de betalingsopdracht waarmee je de tarieven van de procedure betaalt, bij Maduro & Curiel's Bank (MCB) of Banco di Caribe, VOORDAT je je aanvraag indient. Je vinkt de regel van je procedure aan en, bij een vergunning per jaar, de duur; het bedrag per regel ligt al vast.
Sectie enige — Selecteer je product/dienst: Markeer (met een X of cirkel) de regel die EXACT bij jouw procedure hoort. Bij een vergunning per jaar kruis je het doel aan en daaronder de duur: 1, 2 of 3 jaar bij een eerste aanvraag of een wijziging van doel; bij een verlenging de duur onder ‘Verlenging’. Bij elke duur staat al het totaal van alle jaren, dus je telt niets op; de tabel hieronder geeft het bedrag voor 1 jaar. Zo kost een eerste aanvraag voor arbeid XCG 655 voor 1 jaar, 1.270 voor 2 en 1.885 voor 3, en de verlenging van een vergunning voor arbeid kost XCG 615 voor 1 jaar, 1.230 voor 2 en 1.845 voor 3.
Bewijs van terugkeer XCG 225 Verklaring Niet van Toepassing XCG 225 Verklaring Van Rechtswege XCG 615 Stageverblijf XCG 525 Kort verblijf XCG 535 Toeristische verlenging XCG 525 Duplicaat XCG 195 Definitief vertrek XCG 145 Investeerder, 3 jaar XCG 1.865 Investeerder, 5 jaar XCG 3.095 Investeerder, onbepaald XCG 6.170 Eerste aanvraag (doel arbeid) XCG 655 Eerste aanvraag (doel gezinshereniging) XCG 655 Eerste aanvraag (doel studie) XCG 625 Eerste aanvraag (rentenier/ eigen bedrijf/ gepensioneerde) XCG 635 Verlenging (arbeid/ studie/ rentenier/ gepensioneerde/ eigen bedrijf) XCG 615 Verlenging (gezinshereniging) XCG 625 Wijziging van doel XCG 615 Tips
- ⚠️ Let op: sinds 1 april 2026 betaal je, als je vergunning voor meer dan 1 jaar is (tot 3 jaar), alle jaren vooraf: bij een eerste aanvraag het eerste jaar het bedrag van een eerste aanvraag en elk extra jaar het bedrag van een verlenging; bij een verlenging alle jaren het bedrag van een verlenging. De rijen van 2 en 3 jaar op de betalingsopdracht geven die som al (betalingsopdracht van de Toelatingsorganisatie, 30-9-2026).
- De betalingsopdracht heeft geen regel voor een wijziging naar studie: de Toelatingsorganisatie bevestigde op 12-10-2026 schriftelijk dat die XCG 615 kost, zoals de andere wijzigingen. Vraag haar hoe je die aankruist voordat je betaalt.
- Zet in de omschrijving van de bankstorting je volledige naam, dat is verplicht. De betalingsopdracht vraagt ‘alleen volledige naam’, maar de Toelatingsorganisatie verduidelijkte op 9-10-2026 schriftelijk dat ook je geboortedatum erbij kan als er nog ruimte is.
- Bewaar het betalingsbewijs op papier of gescand — je moet het origineel ter inzage laten zien wanneer je je aanvraag indient.
Aanbevolen strategie, gebaseerd op gewonnen zaken
Bekijk de strategie en de stappen
Juridische controle: nog niet gedaan Deze pagina vat uitspraken samen en is nog niet door een advocaat gecontroleerd. Het is geen juridisch advies. Wat dit betekent
Wat de rechters zeggen
De meest voorkomende en best gedocumenteerde fout in de jurisprudentie is het verwarren van de Van Rechtswege (VRW) met de Verklaring Niet van Toepassing (NVT): alleen Nederlanders GEBOREN in Curaçao/de Antillen (of hun kinderen) hebben automatisch toegang tot de NVT; een Europese Nederlander blijft onder de VRW vallen, ook na jarenlang op het eiland te wonen (ECLI:NL:OGEAC:2023:220). De tweede fout is werken voor de overheid verwarren met diensten verrichten voor de overheid: op Curaçao geldt de route van onderdeel a voor wie met een aanstellingsbesluit voor de overheid werkt, zolang de aanstelling duurt (beleid van 2016, paragraaf 2.2.1); op Sint Maarten werd ze geweigerd aan iemand die alleen met een dienstverleningsovereenkomst, zonder aanstelling, schoonmaakte voor een overheidsinstelling (ECLI:NL:OGHACMB:2025:263).
Wat te doen, in volgorde
- Bevestig voordat je aanvraagt in welke van de 3 werkelijke categorieën je valt: diplomatiek/militair, Nederlander (VRW, geen NVT tenzij je in de regio geboren bent), of Amerikaan via het DAFT-verdrag.
- Kom je voor de overheid werken (art. 3, onderdeel a LTU), controleer dan of je het aanstellingsbesluit hebt: dat vraagt de officiële pagina, en de route geldt zolang de aanstelling duurt. Ga je alleen diensten verrichten voor een overheidsinstelling, zonder aanstelling, dan zegt het beleid van Curaçao daar niets over: vraag het de Toelatingsorganisatie voordat je de verklaring aanvraagt.
Belangrijkste risico
Aanvragen via de verkeerde route (NVT in plaats van VRW, of de route voor overheidswerk zonder aanstellingsbesluit).
Belangrijke opmerkingen
Wat de officiële regels zeggen
Nederlanders (en via het DAFT-verdrag ook Amerikanen) hebben 6 vrije maanden in Curaçao zonder dat zij een Verklaring Van Rechtswege hoeven aan te vragen — zij hebben tijdens die periode al automatisch toelating van rechtswege. Het gaat om maximaal zes maanden binnen een tijdvak van een jaar, je verblijven opgeteld (beleid van 2016, paragrafen 2.3 en 2.4). Alleen wanneer je
- binnen die 6 maanden wilt werken, of
- de 6 maanden al voorbij zijn, moet je de verklaring aanvragen.
Het bijhouden hiervan is jouw eigen verantwoordelijkheid — de overheid waarschuwt je niet wanneer de termijn verstrijkt.
- Extra categorie die eerder niet gedocumenteerd was: iedereen die IN Curaçao is geboren (ongeacht nationaliteit), sinds geboorte ononderbroken is toegelaten en al 16 jaar is, krijgt automatisch toelating van rechtswege. Dit recht vervalt na 3+ jaar ononderbroken verblijf buiten Curaçao (behalve bij studie/medische behandeling, mits terugkeer binnen 1 jaar na afronding). (Art. 3-i, 4, 5b LTU)
- Wie toelating van rechtswege heeft, is vrijgesteld van de waarborgsom — een vrijstelling die niet vermeld staat op de pagina over de waarborgsom. Ook vrijgesteld: minderjarige kinderen van een in Curaçao geboren vrouw met de Nederlandse nationaliteit vóór haar huwelijk, en in Curaçao geboren kinderen met een ouder die 10+ jaar ononderbroken legaal verblijft. (Art. 11(2) LTU)
- 'Definitief vertrek' voor wie toelating van rechtswege heeft, treedt op als je permanent buiten Curaçao gaat wonen, of als je je langer dan 3 jaar buiten Curaçao vestigt (na minstens 3 jaar in Curaçao gevestigd te zijn geweest). De verklaring vervalt dan automatisch, je moet je bij Immigratie laten uitschrijven, en bij terugkeer moet je een geheel nieuwe verklaring aanvragen. (Sectie 3.6, beleid 2016). Dat geldt ook voor Nederlanders: de Toelatingsorganisatie bevestigde op 12-10-2026 schriftelijk dat het beleid van 2016 hoofdstuk 1 en 2 van de Instructie van 2006 vervangt, dus de 'meer dan 1 jaar' van de beleidswijziging die het stempelformulier afschafte (paragraaf 2.13) geldt niet meer.
- Kom je van rechtswege in aanmerking en kom je leven van je inkomsten of pensioen, studeren of stagelopen, dan heeft de verklaring eigen vereisten per doel: rentenier, gepensioneerde, studie en stage. Consuls, militairen en uitgezonden overheidspersoneel hebben een eigen pagina.
- Vervalt de reden, dan eindigt de toelating. De toelating van rechtswege eindigt van rechtswege, zonder brief of beschikking, zodra de reden ervoor vervalt: de aanstelling bij de overheid eindigt, de stationering van de militair of de functie van de consul eindigt, of de meerderjarige Nederlander heeft geen huisvesting of voldoende middelen meer. Daarmee eindigt ook de toelating van je echtgeno(o)t(e) en minderjarige kinderen, tenzij zij zelf van rechtswege zijn toegelaten, en je moet Curaçao zelfstandig verlaten. Wil je om een andere reden blijven, vraag dan op tijd een nieuwe verklaring of een vergunning aan. (Beleid van 2016, paragraaf 3.5; LTU, art. 5)
Wat echte rechtszaken leren
- De Van Rechtswege (VRW) is niet hetzelfde als de 'Verklaring Niet van Toepassing' (NVT): alleen Nederlanders geboren in Curaçao/de Antillen (of hun kinderen) hebben automatisch toegang tot de NVT. Een Europese Nederlander, ook al woont hij al jaren op het eiland, blijft onder de VRW vallen (ECLI:NL:OGEAC:2023:220).
- Werken voor de overheid (art. 3, onderdeel a LTU). Op Curaçao zegt het beleid van 2016 (paragraaf 2.2.1) dat dit onderdeel ruim moet worden uitgelegd: het geldt voor personeel dat door de overheid van een ander land is uitgezonden, zolang het in overheidsdienst is, en voor iedereen die voor de overheid van Curaçao werkt, voor de duur van de aanstelling; de officiële pagina vraagt een kopie van het aanstellingsbesluit. Op Sint Maarten, waar de richtlijnen onderdeel a ook uitbreiden tot wie alleen diensten verricht voor de overheid, zei de rechter dat die uitbreiding bedoeld is voor gespecialiseerd personeel dat op het eiland moeilijk te vinden is, zoals douaniers of onderwijzers, en niet voor werk als schoonmaken (ECLI:NL:OGHACMB:2025:263). Het beleid van Curaçao kent die uitbreiding niet: de zaak komt van een ander eiland en is niet de regel hier.
Relevante echte jurisprudentie (2)
Bekijk de 2 zaken
Echte zaken van de gerechten van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Caribisch Nederland, die hetzelfde Gemeenschappelijk Hof delen. We vermelden bij elke zaak het eiland, want de regels kunnen per eiland verschillen. Elk nummer linkt naar de originele tekst.
Juridische controle: nog niet gedaan Deze pagina vat uitspraken samen en is nog niet door een advocaat gecontroleerd. Het is geen juridisch advies. Wat dit betekent
-
Verduidelijkt het belangrijke, vaak verwarrende verschil tussen VRW en NVT voor Nederlanders: alleen wie in de regio geboren is, heeft automatisch recht op NVT.
-
Zaak uit Sint Maarten: daar breiden de richtlijnen de route van onderdeel a uit tot wie diensten verricht voor de overheid, en de rechter beperkte die uitbreiding tot gespecialiseerd personeel dat op het eiland moeilijk te vinden is (niet schoonmaak). Het beleid van Curaçao kent die uitbreiding niet: hier telt de aanstelling.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kost de verklaring van rechtswege voor Nederlanders en Amerikanen?
De officiële kosten zijn XCG 615. Zie de volledige pagina voor de exacte uitsplitsing van verlenging, wijziging en overige kosten.
Wat zijn de vereisten voor de verklaring van rechtswege voor Nederlanders en Amerikanen?
Onder andere: Betalingsbewijs van tarieven en heffingen; Kopie van je geldige paspoort (van alle paspoorten bij meerdere nationaliteiten) en de documenten voor het doel van je verblijf (werk, studie, stage, rentenier, gepensioneerde of gezin), die elke pagina van de Toelatingsorganisatie opsomt; Meerderjarige Nederlander of Amerikaan (onderdeel f): verklaring van goed gedrag over de laatste 5 jaar, afgegeven binnen 2 maanden vóór aankomst op Curaçao, en bewijs van huisvesting en voldoende middelen. Het beleid van 2016 vraagt die uit alle landen waar je de afgelopen 5 jaar hebt verbleven; de pagina's per doel vragen er een van niet ouder dan 3 maanden (die van de route vergunning: die van je laatste woonplaats): heb je in meer dan één land gewoond, neem dan die van elk land mee of vraag het na bij de Toelatingsorganisatie. Zie de volledige lijst op de procedurepagina.
Hoe lang duurt de beslissing over de verklaring van rechtswege voor Nederlanders en Amerikanen?
4 maanden. Anders dan bij de vergunningen vraagt de officiële pagina niet om de beslissing buiten Curaçao af te wachten.
Wat zijn de kansen om een rechtszaak over de verklaring van rechtswege voor Nederlanders en Amerikanen te winnen?
2 echte uitspraken van de Rechtspraak met betrekking tot deze procedure zijn geanalyseerd — zie het overzicht per zaak op de pagina.
Officiële bron: https://immigrationcur.org/dep/van-rechtswege/